ملانصرالدین و حرف مرد یکی است

کاربرد ضرب المثل حرف مرد یکی است

این ضرب المثل در مورد افرادی است كه با اینكه نظراتش اشتباه است باز نیز با لجاجت روی حرف خود سماجت می‌كند . که در مورد ملانصرالدین رخ داده است.

قصه ضرب المثل :

در زمان‌های قدیم مردمان می‌گفتند كه سن چهل سالگی , سن پختگی در رفتار و كردار و غایت رشد عقلی , اجتماعی فرد هست . در آن زمان چهل سالگی آنقدر اهمیت داشت كه در بعضی از شهرها با اینكه جشن میلاد مرسوم نبود ولی جشن و پایکوبی تولد چهل سالگی را برای افراد پای کوبی می‌گرفتند .

یكی از کسانی كه خیلی دوست داشت زودتر به سن چهل سالگی رسد تا همه اورا به عنوان یك آدم فهمیده و خردمند به حساب آورند ملانصرالدین بود . ملا كه می‌دید مردانی كه در شهرش به سن چهل سالگی می‌رسند و جشن و پایکوبی چهل سالگی می گیرند از آن روز به بعد چه ارزش و مقامی در نظر مردم پیدا می‌كنند برای رسیدن به آن روز لحظه شماری می‌كرد . وی قصد داشت در چهل سالگی چنان جشنی بگیرد كه در ذهن همه‌ی مردم شهر باقی بماند .

تا اینكه ملانصرالدین هم به سن چهل سالگی رسید و در آن روز جشن بزرگی گرفت و همه‌ی مردم شهر را دعوت كرد . مردم كه او‌را می‌شناختند و از شادی و بذله گویی او استفاده كرده بودند , تمامی در جشن تولد وی شركت كردند و به او تبریك گفتند و هدایای بسیاری برایش آوردند .

ملانصرالدین

جشن چهل سالگی ملانصرالدین

ملا كه فكر این همه محبت و دوستی را از طرف مردمان نمی‌كرد خیلی راضی و خوشحال شد و از آن روز به بعد بیشتر مورد احترام و عزت مردمان بود , از طرفی ملا خیلی می‌ترسید كه در‌حالتی که از چهل سالگی بگذرد مردم بگویند وی پیر شده و مثل آن موقع با وی برخورد نكنند .

 

چندین سال احوال به كام ملانصرالدین گذشت . زیرا هم وی به مردم احترام می‌گذاشت و هم مردمان با وی محترمانه برخورد می‌كردند . ملانصرالدین كه اینقدر مورد توجه همگان بود كم كم حسودانی پیدا كرد و یكی از این افراد مردی بود كه یك سال قبل از ملانصرالدین جشن چهل سالگی گرفته بود و در مدت این یك سال به شدت مورد توجه مردمان بود و تمام مردم برای انجام كارهایشان او‌را طرف مشورت قرار می‌دادند . اما از وقتی كه ملانصرالدین به این سن رسیده بود دیگر مردم كمترین توجهی به او نمی‌كردند و جایگاه قبلی‌اش را از دست داده بود .

ملانصرالدین و مرد حسود

ملانصرالدین مرد خوش‌اخلاق و باسواد بود كه دلسوزانه به حرف‌های مردمان گوش می‌كرد و تا آنجا كه می‌توانست مشكلات آن ها را برطرف می‌كرد . در صورتیکه كه این مرد در آن دوره خیلی مغرور بود و از روی غرور و تكبر با مردم حرف می‌كرد و اگر كار مردمان احتیاج به نوشتن یا این که خواندن داشت از آنها پول می‌گرفت . خوب با این اخلاق مشخص است كه مردم به سراغ ملانصرالدین می‌رفتند .

نقشه مرد حسود برای ملا

یك شب این مرد كه قبل از ملا جشن چهل سالگی گرفته بود , در جمع دوستانش از احوال پیش آمده شكایت كرد , و از آنان كمك خواست . دوستانش نشستند تا با هم نقشه‌ای بكشند و ممکن است بتوانند از محبوبیت ملانصرالدین كمتر كنند , آن‌ها گفتند الان ملانصرالدین چهل و پنج ساله است و كم كم دارد پیر می شود . می بایست در بین مردم برویم و این اصل را به مردمان یادآور شویم . ممکن است مردم كمتر به دیدن او بروند و گروهی به سراغ دوست باسواد آن‌ها بیایند .

تا یك روز كه ملانصرالدین در مسجد نشسته بود و به درددل و گلایه‌های مردم گوش می‌كرد تا ببیند چه كمكی به آن‌ها می‌تواند بكند گروهی از دوستان مرد باسواد وارد مسجد شدند و بالای سر ملانصرالدین در انتظار ایستادند تا حرف‌های ملا تمام شود و آنها حرفی را در جمع بزنند .

هنگامی حرف‌های ملا به پایان رسید یكی از دوستان آن مرد سلام كرد و رو به مردمان حاضر در مسجد بیان کرد : ملانصرالدین دوست دارم همین شرایط فعلی بلند و به صورتی كه همه‌ی مردم بشنوند به اینجانب بگویی چند سالت است؟ ملانصرالدین سریع حدس زد كه این سؤال به چه نیتی پرسیده شده‌است . لبخندی زد و گفت : مشخص است چهل سال . مرد برگشت نگاهی به ملا كرد و گفت : ملا چرا دروغ می‌گویی؟ مگر شما چند سال پیش جشن چهل سالگی‌تان را نگرفته‌اید و همه‌‌ی مردم شهر را دعوت نكردید؟ ما همه آمدیم شام چهل سالگی شمارا خوردیم . حال چه جوری می‌شود كه هنوز چهل ساله باشی؟

ملانصرالدین با قاطعیت نگاهی به او انداخت و اعلام‌کرد : آری , ده سال دیگر هم از من بپرسی می‌گم , چهل ساله‌ام . مرد اظهار‌کرد : یعنی چه؟ ملانصرالدین اعلام‌کرد : حرف مرد یكی است . همه‌ی حضار خندیدند و از این تیزهوشی و حاضرجوابی ملانصرالدین لذت بردند .

ضرب المثل چهار دیواری اختیاری

ضرب المثل چهار دیواری اختیاری

ضرب المثل چهار دیواری اختیاری در مواقعی است كه انسان می خواهد كاری را با سلیقه و نظر خودش انجام دهد .

دوره‌ی پادشاهی فرمانروا عباس صفوی , یكی از شكوفاترین دوران رشد و توسعه و گسترش ایران بوده . یكی از عادت‌های شاه عباس این بود كه هر چند وقت یكبار با جامه مردم معمولی و بی‌سروصدا صورتش را می‌پوشاند و بین مردم میرفت و با آن‌ها شروع به صحبت می‌كرد تا از اوضاع زندگی و كسب و كار مردم كوچه و بازار اطلاعاتی به دست آورد .

یك شب كه شاه عباس به قصد سركشی در كوچه و پس كوچه‌های شهر راه میرفت

. از داخل خانه‌ای صدای تنبك و سنتوری را شنید كه فردی می‌نواخت و با صدای خوش اشعاری را می‌خواند و بلند بلند میخندید . شاه عباس كنجكاو شد تا بفهمد این سروصداها برای چیست و خود را به پشت پنجره‌ی آن خانه رساند و به درون آن نگاه كرد . دید پیرزنی تنها است كه خیلی زیبا تنبك می‌زند و اشعاری را می خواند و می‌خندد وقتی گوش‌هایش را تیز كرد تا بهتر صدای پیرزن را بشنود , دید پیرزن در قالب شعر الفاظ و صفاتی زشت و نادرست را به فردی نسبت میدهد . برایش جالب‌تر شد كه درانتظار بماند تا بفهمد زن این لفظ ها را به چه كسی نسبت می‌دهد؟

پادشاه متعجب از رفتار پیرزن

وقتی شعرهای پیرزن به پایان رسید پیرزن خنده‌ی بلندی كرد و اذعان کرد : این شعرها هم به سلامتی شاه عباس نامرد! پاد شاه عباس كه اصلاً توقع شنیدن چنین حرف‌هایی را نداشت خیلی تعجب كرد . وی با خویش گمان می‌كرد كه به شدت مورد احترام و علاقه‌ی مردم جای‌دارد و مردم همگی او را دوست دارند . آن شب شاه عباس از گشتن در شهر منصرف شد و به قصر بازگشت . فردا صبح نگهبانان قصر را ارسال کرد تا به در خانه‌ی پیرزن بروند و هرچه زودتر اورا به حضور شاه عباس بیاورند . زمانی پیرزن وارد شد و روبه روی شاه عباس قرار گرفت , با تعجب پرسید : جناب فرمانروا گناهی از من سر زده كه صبح به‌این زودی سربازانی را به دنبال اینجانب فرستاده‌اید؟

فرمانروا عباس با نهایت کبر و غرور گفت : آری , شنیده‌ام دیشب در خانه‌ات بساط آوازخوانی و دایره و تنبك زنی برپا بوده . پیرزن دانست كه شاه عباس از چه خبردار شده . سرش را پایین انداخت و اعلام کرد : آری جناب حاكم . سلطان عباس بیان کرد : خوب موضوع اشعارتان چه بود؟ به چه كسی فحش و ناسزا می‌گفتید؟ پیرزن شرمنده‌تر شد و اذعان کرد : امر , امر شماست , هرچه فرمان دهید اینجانب قبول می‌كنم .

پاد شاه عباس اذعان کرد :

من میخواهم خودت بگویی برای كسی كه چنین حرفهای زشتی به حاكمش نسبت میدهد چه مجازاتی بهتر است در نظر بگیریم .

پیرزن كه می‌دانست شاه عباس درانتظار است چه چیزی بشنود گفت : اگر من جای شما بودم , چنین كسی را به مرگ محكوم می‌كردم .

فرمانروا عباس از این کلام پیرزن خوشش آمد و اذعان کرد : خوشمان آمد . پس پیرزن فهمیده‌ای هستی؟ پیرزن اعلام‌کرد : امر , امر شماست . البته اجازه می‌خواهم قبل از اینكه من را مجازات كنید , به من فرصت بدهید برای آخرین بار به خانه‌ام برگردم و كاری را انجام دهم و بعد از آن من در خدمت شما هستم تا هر بلایی خواستید بر سر اینجانب آورید .

پادشاه عباس از تقاضای عجیب پیرزن تعجب كرد و برایش جالب شد تا بداند پیرزن چه كاری در منزل دارد و به او اجازه داد تا با دو نفر از مأمورانش به خانه‌اش برگردد . آنجا بمانند تا كار پیرزن به اتمام برسد و باز به قصر برگردند . سلطان عباس به مأموران سفارش كرد چشم از پیرزن برندارند و مواظب باشند فرار نكند .

مکر پیرزن برای فرار از مجازات

زمانی پیرزن به همراه مأموران به خانه‌اش رسید , از گوشه‌ی حیاط بیل و كلنگ را برداشت و شروع به خراب كردن در و دیوار خانه‌اش كرد . مأموران جلوی او را گرفتند و گفتند : این چه كاری است می‌كنی؟ چرا در و دیوار خانه‌ات را خراب می‌كنی؟

پیرزن گفت : كدام خانه؟ كجای این چهار دیواری مال من است؟ اینجانب حتی‌د‌ر در‌این چهاردیواری خودم هم اختیار و آزادی ندارم . من در خانه‌ی خودم هم حق انجام كارهایی كه دوست دارم را ندارم . پس این در و دیوار به چه درد می‌خورند؟ بهتر است هرچه زودتر خراب بشود زیرا هیچ فرقی با كوچه و خرابه ندارند . مأموران هر طوری بود پیرزن را به قصر برگرداندند و قصه را برای پاد شاه عباس تعریف كردند .

پادشاه عباس رو به پیرزن خاطرنشان کرد : تو آزادی! من از اول هم قصد اذیت و آزار تورا نداشتم . از تو ممنونم , چون این كار تو تلنگری بود به اینجانب تا مواظب رفتارم با زیردستانم باشم .